İnternette tanıştığınız ve Trabzon’da yaşadığını, orada çalıştığını söyleyen birinin anlattığı hayatın sahada bir karşılığı olup olmadığı, onun hesabına girmeden ve ona sahte bir profille yazmadan sınanabilir. Sınanan şey kişinin size verdiği somut bilgilerdir: oturduğu ilçe ve semt, çalıştığı yer, gönderdiği fotoğrafların çekildiği yerler. Sonuç, ilişkiyi ilerletmeden önce elinizde olacak tarihli bir rapordur.
Ekrandaki kişi ile sokaktaki kişi
Çevrim içi bir tanışmada her şey kişinin kendi anlattığından ibarettir. Fotoğraflar seçilmiştir, iş ve aile hikâyesi onun sözüdür, yaşadığı yer ise bazen yalnız bir il adıdır. İnsanların kendini çoğu zaman iyi yanıyla tanıtması da kusur sayılmaz. Sorun, anlatılan ile yaşanan arasında büyük bir fark varsa ve siz bunu ancak bir karar verdikten sonra öğrenirseniz başlar.
Bu yüzden “dürüst mü” gibi genel bir soruyla başlamayın; işe yarayan, sınanabilir birkaç somut sözü ayırmaktır. “Ortahisar’da, bir hastanede çalışıyorum”, “Akçaabat’ta ailemin yanında oturuyorum”, “Yomra’da kendi dükkânım var” gibi cümleler sahada bir karşılığı olabilecek cümlelerdir.
“Trabzon’da yaşıyorum” cümlesinin genişliği
Trabzon bir il adıdır ve on sekiz ilçeyi kapsar. Bu ilçelerin onu kıyıda, sekizi iç kesimdedir; kent merkezi dediğimiz yer Ortahisar ilçesidir. “Trabzon’da yaşıyorum” diyen biri Ortahisar’ın bir semtinden de, Çaykara ya da Şalpazarı’nın bir köy mahallesinden de söz ediyor olabilir.
Kişi size ilçe ya da semt adı vermediyse, önce sizin elinizdeki ayrıntılardan yola çıkılır. Gönderdiği fotoğraflarda görülen bir sahil, bir meydan, bir çarşı ya da bir yamaç, işe gidip gelirken anlattığı yol, sözünü ettiği bir lokanta ya da pazar, yeri daraltmaya yarar. Mahalle adı biliyorsanız, o adın hangi ilçede olduğunu ilçe sayfasındaki bulucu gösterir.
Sizin atabileceğiniz güvenli adımlar
Sahaya çıkmadan önce, yalnız size açık olan bilgilerle yapabileceğiniz birkaç kontrol vardır ve bunlar kimsenin hakkını çiğnemez.
Görüntülü bir görüşme isteyin. Kişinin sesi ve yüzü gönderdiği fotoğraflarla uyuşuyor mu, arkasında gördüğünüz yer anlattığı evle örtüşüyor mu, bir görüşmede çok şey anlaşılır. Sürekli bir bahaneyle görüntülü görüşmeden kaçınılması başlı başına bir işarettir.
Gönderilen fotoğrafları bir görsel arama aracında aratın. Aynı fotoğraf başka bir adla, başka bir hesapta ya da bir fotoğraf sitesinde çıkıyorsa, karşınızdaki kişi o fotoğraftaki kişi olmayabilir.
Anlattığı ayrıntıları not edin. Hangi semtte oturduğunu, hangi işte çalıştığını, ailesinden kimlerin nerede yaşadığını ilk aylarda nasıl anlattığını yazmak, zamanla değişen bir hikâyeyi fark etmenizi kolaylaştırır. Bu notlar bir araştırmaya başvurursanız planın da temelini oluşturur.
Kişi bir süre sonra aslında başka bir ilde çalıştığını söylerse, araştırmanın Trabzon’daki kısmı ile il dışındaki kısmı ayrı düşünülür. Önce kişinin Trabzon’la gerçek bağının, örneğin ailesinin oturduğu evin, sahada bir karşılığı olup olmadığına bakmak genellikle en kısa yoldur.
Hesaba girmeden, sahte profil açmadan
Bu tür bir merakta akla gelen ilk yollar genellikle yanlış yollardır. Kişinin hesabına girmeye çalışmak, şifresini ele geçirmek ya da mesajlarını okumak suçtur; ona sahte bir profille yazıp onu sınamak da kandırmaya dayanır. Hiçbiri bizim çalışmamızın parçası olmaz. Üstelik böyle bir yolla elde edilen bilgi güvenilir de değildir: sahte bir hesaba verilen cevap, kişinin size söyleyeceğinden farklı olabilir ama gerçeğin kendisi olmayabilir.
Doğru yol, kişinin size zaten verdiği bilgileri sahada sınamaktır. Bu yol yavaş görünebilir ama sağlamdır, çünkü sonuç açık alanda görülen olguya dayanır. İlanlarda bu tür işler için satılan yasa dışı yolların listesi yasak yöntemler yazısında bulunuyor.
Sahada sınanabilenler
Kişinin söylediği semtte, söylediği binada oturup oturmadığı farklı günlerde açık alandan gözlenebilir. Bina girişindeki zil panosundaki ad, kişinin o binanın önünde farklı günlerde görülmesi, size gönderdiği fotoğraflardaki kişiyle sahada görülen kişinin aynı olup olmadığı rapora yazılabilir.
Çalıştığı yer bir dükkân, bir atölye ya da sokağa açık bir iş yeriyse, orada iş başında görülüp görülmediği not edilir. Kalabalık ve girişi denetimli büyük işverenlerde bu soru daha dar cevaplanır; en sağlam cevap genellikle kişinin kendisinin göstereceği bir çalışma belgesidir.
Fotoğrafların çekildiği yerler de bir ipucudur. Kişinin “evimin balkonu” diye gönderdiği bir manzaranın, söylediği semtten görülüp görülmediği yerinde fotoğraflanabilir. Bu tür bir eşleşme, kişinin anlattığı hayatın en azından bir parçasının gerçek olduğunu gösterir.
Kişinin kimliği ise başka bir sorudur. Rapor, kişinin görüldüğü kadarıyla anlattığıyla uyuşup uyuşmadığını yazar; medeni hâl ya da sabıka durumu gibi bilgiler, ilişki ilerlediğinde kişinin kendisinden istenebilecek resmî belgelerde durur.
Para ya da buluşma istendiğinde
Çevrim içi tanışmalarda en açık uyarı işareti, henüz yüz yüze görüşülmeden para istenmesidir: bir hastane masrafı, bir yol parası, bir borç ya da yatırım teklifi. Böyle bir istek geldiyse önce ödeme yapmayın ve yazışmaları saklayın. Para gönderdiyseniz ve bir dolandırıcılıktan şüpheleniyorsanız, ilk adım resmî başvurudur.
Para isteyen kişi size bir dükkân ya da ev adresi verdiyse, orada bugün bir faaliyet olup olmadığı sahada görülebilir; bu bilgi, yapacağınız resmî başvuruya somut bir ayrıntı ekler.
İlk yüz yüze buluşma için de kendi güvenliğinizi önde tutun: kalabalık, açık bir yer seçin, bir yakınınıza nerede olacağınızı söyleyin. Buluşmadan önce kişinin anlattığı semt ve iş yerinin sahada bir karşılığı olduğunu bilmek, o buluşmaya daha rahat gitmenizi sağlar.
Tanışma evlilik düşüncesine dönüştüyse, aile görüşmesinden önce yapılacak araştırmanın kapsamı için evlilik adayı araştırması sayfasına geçebilirsiniz.