Trabzon Dedektif, boşanma sürecindeki kişiler için Trabzon’da açık alanda görülen olguları tarihli bir rapora dönüştüren bilgi toplama çalışması yapar. Boşanma aşamasında toplanan bilgi, ancak tarihi, yeri ve görüldüğü koşul belli olduğunda işe yarar. Rapora açık alanda görülmüş ve tarihlenmiş olgular girer; kimse için yorum, tahmin ya da kulaktan dolma bilgi girmez. Hangi olgunun kayda geçtiğini, hangisinin bilerek dışarıda kaldığını baştan bilmek, raporu nasıl kullanacağınızı düşünürken işinizi kolaylaştırır.
Tarihli bir kayıt neleri taşıyabilir
Boşanma kararı verilmiş ya da tartılıyor olabilir; iki durumda da sorulan soru somut olduğunda rapor işe yarar. Somut bir soru, bir yere ve bir döneme bağlanabilen sorudur. Yedi araştırma başlığı içinde sınırları en dikkatle çizilen iş budur; o sınırları da aşağıda tek tek bulacaksınız.
Eşinizin başka biriyle açık alanda düzenli olarak görüşüp görüşmediği bu türden bir sorudur. Kişinin kiminle, hangi semtte, hangi tarihte bir arada görüldüğü; buluşmanın bir kez mi, yoksa farklı günlerde tekrar mı ettiği rapora yazılabilir.
Eşinizin söylediği işi sürdürüp sürdürmediği de bir sorudur. Kapandığını söylediği bir dükkânın açık olduğu, işi bıraktığını söylediği halde iş yerinde iş başında görüldüğü ya da işletmenin sahiden kapalı durduğu tarihiyle kaydedilir. İşin ne kadar kazandırdığı gözlemle ölçülmez; görülen, işin yürüyüp yürümediğidir.
Sorunun genişliği gün sayısını belirler. Belli bir buluşmanın olup olmadığı birkaç iyi seçilmiş günle cevaplanabilir; bir işletmenin yıl boyu çalışıp çalışmadığı ise en az iki ayrı dönemde bakmayı gerektirir. Teklif bu farka göre yazılır ve başlamadan önce kaç gün, hangi dönem çalışılacağını bilirsiniz.
Her kayıtta aynı düzen korunur: tarih, ilçe ve semt, görülen olgu, fotoğraf varsa fotoğrafın açısı ve sınırı. Bu düzen raporu kimin okuduğundan bağımsız olarak aynı biçimde anlaşılır kılar. Raporun sayfa sayfa nasıl kurulduğunu görmek isterseniz kurgusal bir örnek raporu inceleyebilirsiniz.
Çocuğun teslim günü, evin içi ve yeni adres
Üç konu bu çalışmanın dışında kalır: çocuğun teslim edildiği ya da alındığı günlerde ve yerlerde gözlem kurulmaz, evin içi ve kapalı alanlar kayda girmez, sizden ayrılmış eşin yeni adresi aranmaz.
Bu üç sınırın ortak bir sebebi var. Çocuğun bulunduğu bir anı kayda geçirmek çocuğu sürecin bir parçası hâline getirir; ev içi ve kapalı alan, kişinin kendisine ait alanıdır; ayrılmış birinin yeni adresi ise onun güvenliğiyle ilgili bir bilgidir. Bu sınırlar raporun değerini de korur, çünkü olgunun nasıl elde edildiği en az kendisi kadar önemlidir.
Çocukla ilgili kaygınız varsa, örneğin teslim düzenine uyulmadığını düşünüyorsanız, bu kaygıyı süreci yürüten resmî makamlara iletmek doğru ve hızlı yoldur.
Sezonluk bir iş yerinde görülen günün değeri
Kıyı ilçelerinde ve yaylalarda pek çok işletme yılın yalnız bir kısmında açıktır. Yaz turizm sezonu haziranda açılır; kıyıdaki pansiyonlar, göl ve yayla çevresindeki lokantalar ve konaklama yerleri yazın dolup kışın kapanır. Hayvanıyla yaylaya çıkan aileler de köydeki evi yaz boyunca boş bırakabilir.
Bu düzen, raporun nasıl okunacağını da belirler. Eşinizin işlettiği bir yayla lokantasının ilk kar düştüğünde kapalı olması işin bırakıldığını göstermez; bayram tatilinde dolu görülmesi de yılın tamamını anlatmaz. Raporda her gözlemin hangi mevsime denk geldiği bu yüzden ayrıca yazılır ve bir işletme hakkındaki soru sezon içinde ve sezon dışında olmak üzere iki farklı dönemde ele alınabilir.
Aynı ölçü kişilerin bulunduğu yer için de geçerlidir. Yaz aylarını yaylada ya da kıyıdaki bir yazlıkta geçiren biri hakkında temmuzda yapılan bir gözlem ile aralıkta yapılan gözlem farklı resimler verir. Hangi dönemin sizin sorunuzla ilgili olduğunu kapsamı yazarken birlikte belirleriz; böylece gereksiz bir dönem için gün harcanmaz.
Çaykara, Dernekpazarı ve Hayrat’a kıyıdan Of üzerinden çıkılır; bu yolun yaz sezonunda nasıl değiştiği Of sayfasında anlatılıyor.
Sizin tutacağınız notlar
Raporun yanında sizin kendi notlarınız da değer taşır. Ayrılık sürecinde yaşananları, tarihleriyle birlikte, olduğu gibi yazdığınız kısa bir defter, hem kapsamı yazarken hem de ileride neyin ne zaman olduğunu hatırlamak gerektiğinde işe yarar. Bu defterde duygu ya da yorum yerine olay ve tarih bulunsun: hangi gün ne söylendi, hangi gün evden kim, ne zaman ayrıldı, hangi konuda anlaşma yapıldı.
Bu notları başvuruda bizimle paylaşmanız, gözlemin hangi döneme ve hangi yere odaklanacağını belirlemeyi kolaylaştırır. Notlarınız raporun bir parçası olmaz; rapor yalnız gözlemle elde edileni yazar. İkisi birlikte okunduğunda ise sizin anlattığınız ile sahada görülen arasında bir bağ kurulur.
Raporu kim okuyacak
Rapor sizin belgenizdir. Onu bir süreçte nasıl değerlendireceğiniz o sürecin kendi kurallarına bağlıdır; bizim işimiz olguyu tarihiyle, yeriyle ve sınırıyla doğru yazmaktır.
Raporu okuyacak kişi kim olursa olsun, metnin ne söylediği ve ne söylemediği açık olmalıdır. Fotoğraflar raporun sonunda ayrı bir ekte, her birinin altında tarih ve yaklaşık yer bilgisiyle sıralanır; metindeki her gözlem satırı ilgili fotoğrafın numarasını taşır. Bu düzen, belgeyi ilk kez okuyan birinin de satırla fotoğrafı eşleştirmesini kolaylaştırır.
Metin kimseyi suçlayan bir dil kullanmaz, görülen olguyu yazar ve yorumu okuyana bırakır. Bir fotoğrafın altında “iki kişi aynı masada oturuyor” yazar, “ilişki yaşıyorlar” yazmaz.
Sizin için önemli olan, raporun bir karar aşamasında elinizde güvenle tutabileceğiniz bir belge olmasıdır. Tarihli olguların konuştuğu, öfkeye ve tahmine yer vermeyen bir belge, hem sizin bir sonraki adımınızı hem de karşı tarafla yapacağınız konuşmayı daha soğukkanlı bir zemine taşır.
Erken başvurunun getirdiği seçenekler
Sürecin başında başvurmak genellikle daha fazla seçenek bırakır. Taraflar henüz ayrı yaşamaya başlamadıysa, gündelik düzen olağan seyrinde gözlenebilir. Ayrılık gerçekleştikten sonra ise soru, eşin nerede yaşadığından çok işinin durumu ve açık alandaki görüşmeleri üzerine kurulur; kapsam buna göre daralır. Aklınızda birden çok soru varsa, bunları ayrı ayrı başvurular yerine tek bir kapsamda toplamak hem planı hem bedeli sadeleştirir.