Trabzon Dedektif, Trabzon’da ortaklık teklifi alan kişiler için teklifteki işletmeyi sahada gören firma araştırması yapar. Bir ortaklık teklifinde size anlatılan işletmenin bugün çalışıp çalışmadığı, teklifte yazan adreste açık alandan görülebildiği kadarıyla belgelenebilir. Rapor, adreste ne bulunduğunu, faaliyetin hangi işaretlerinin görüldüğünü ve bunun hangi tarihte, hangi mevsimde görüldüğünü yazar; teklifi imzalamadan önce masadaki sözle sahadaki hâli karşılaştırmanızı sağlar.
Teklifte yazan adres ve faaliyet
Masaya gelen hikâye çoğu zaman tanıdıktır: işletme yıllardır çalışıyor, müşterisi belli, şimdi büyümek için ortak arıyor. Bu anlatının sahada sınanabilecek kısmı sandığınızdan geniştir.
Teklifte bir adres varsa önce o adreste ne olduğu görülür. Tabela teklifteki adla uyuşuyor mu, kapı açık mı, içeri girip çıkan müşteri ya da teslimat var mı, iş yerinin önünde çalışan biri görülüyor mu? Bir atölye için makine sesi ve dışarıdaki malzeme, bir mağaza için vitrin ve açık kapı, bir depo için yükleme alanındaki hareket bu işaretlerdendir. Rapor bunları birkaç farklı günde ve günün farklı saatlerinde not eder; böylece tek bir kapalı kapının ya da tek bir kalabalık anın yanıltması önlenir.
Teklifte birden çok adres geçiyorsa, örneğin bir büro kent merkezinde, üretim ise bir ilçedeyse, ikisi ayrı ayrı ele alınır. Kent merkezinde, Ortahisar’da bir büro adresi bazen yalnız bir kapı ve bir tabeladan ibarettir; asıl faaliyetin nerede yürüdüğü teklif sahibine sorulacak ilk sorulardan biridir. Kentin mahalle düzeni için Ortahisar sayfasına bakabilirsiniz.
Teklif sahibi başka işletmelerinden ya da daha önce kurduğu ortaklıklardan söz ediyorsa, o adresler de aynı biçimde ele alınabilir. Bizim teklifimizde de her adres kendi gün sayısıyla görünür; bedelin nereden çıktığını başlamadan bilirsiniz. Teklifte bir depo, bir şantiye ya da bir üretim alanı geçiyorsa, o yerin bugün kullanımda olup olmadığı da ayrı bir gözlem konusudur.
Kayıtlardaki şirket ile çalışan işletme
Bir şirketin kuruluşu, unvan değişikliği, ortak ve sermaye değişiklikleri Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi’nde ilan edilir ve bu ilanlar herkese açıktır. Teklif sahibinin size verdiği unvanla bu ilanlara bakmak, şirketin ne zaman kurulduğunu, adresinin hangi tarihlerde değiştiğini ve yakın zamanda ortaklık yapısında bir hareket olup olmadığını gösterebilir. Bu bilgiyi kendiniz de bulabilirsiniz; biz isterseniz bulunan ilanları sahadaki gözlemle birlikte tek bir dosyada toplarız.
Sicil ilanının anlattığı, şirketin kâğıt üzerindeki geçmişidir. Kayıtta görünen adres yıllar önce bırakılmış olabilir; yeni kurulmuş bir şirketin arkasında yıllardır çalışan bir işletme de durabilir. Bu yüzden kayıtla sahadaki hâl yan yana konur ve aradaki fark, teklif sahibine sorulacak somut bir soruya dönüşür.
Vergi, borç ve banka bilgisi gibi şirkete özel kayıtlar, teklif sahibinin size göstereceği belgelerle öğrenilir. Bir ortaklık görüşmesinde son birkaç yılın mali tablolarını ve vergi levhasını istemek olağan bir taleptir; isteğin geri çevrilmesi de başlı başına bir bilgidir.
Organize sanayi bölgesindeki bir tesis
Teklifteki işletme bir üretim tesisiyse yeri büyük ihtimalle organize sanayi bölgelerinden biridir. Trabzon’da beş organize sanayi bölgesi bulunur; ilki Arsin’dedir, Beşikdüzü’nde de ayrı yönetimi olan bir bölge vardır. Bu bölgelerde tesisler yan yana durur, girişler bellidir ve bölge yolundan görülen hareket bir fikir verir: vardiya değişiminde giriş kapısındaki kalabalık, yükleme alanındaki araçlar, bacadan çıkan duman ya da hiç çalışmayan bir hangar.
Gözlem bölgenin genel yollarından yapılır; tesisin bahçesi ve binası kapalı alan sayılır. Tesisin adının ve tabelasının teklifteki unvanla uyuşup uyuşmadığı, tesisin başka bir firmaya kiralanmış görünüp görünmediği de bu gözlemde not edilir.
Arsin ve Beşikdüzü’nün kente uzaklığı ve kıyıdaki yeri ilçe tablosunda duruyor.
Yalnız yazın açık olan bir işletme
Teklif bir pansiyon, bir lokanta ya da bir konaklama işletmesiyle ilgiliyse, işletmenin yılın hangi döneminde çalıştığı ilk sorudur. Kıyıdaki ve yaylalardaki pek çok turizm işletmesi yaz sezonunda açılır, kışın kapanır; bu olağandır. Önemli olan, teklifte anlatılan gelirin hangi döneme dayandığıdır.
Sezon bittikten sonra yapılan tek ziyaret kapalı bir kepenk gösterir; sezonun en kalabalık haftasında yapılan tek ziyaret de yılın ortalamasını vermez. Raporda her gözlemin hangi mevsime denk geldiği yazılır; mümkünse işletme hem sezon içinde hem sezon dışında ele alınır. Pansiyon ve otel tekliflerine özgü soruları turizm işletmesine ortaklık yazısında bulursunuz.
Uzaktan ortak olacaksanız
Teklif size başka bir ilden ya da yurt dışından geliyorsa, Trabzon’daki işletmeyi görmeden karar vermeniz istenebilir. Böyle bir durumda rapor sizin yerinize bakan göz olur: işletmenin adresi, cephesi, tabelası ve faaliyet işaretleri belirlenen günlerde fotoğraflanır, size yazılı olarak iletilir. Teklif sahibine bu kontrolü yaptırdığınızı söyleyip söylememek size kalmış; söylerseniz, işletmeyi size kendisinin göstermesini de isteyebilirsiniz ve iki görüntü birbirini tamamlar.
Raporla birlikte ortaklık masasına dönmek
Raporun asıl işi teklifi reddetmek ya da onaylamak değildir; görüşmeyi somut sorulara taşımaktır. Adreste beklenen hareket görüldüyse bu, anlatının bir kısmını destekler ve konuşma mali belgelere geçebilir. Adres boş, tabela farklı ya da işletme başka bir firmanın kullanımında göründüyse, teklif sahibinden bunun açıklamasını istemek için elinizde tarihli bir dayanak olur.
Bazı yatırımcılar bu aşamada ortaklığı adım adım kurmayı tercih eder: önce sınırlı bir tutarla ve belli bir süre için, işletmenin bir sezonunu birlikte gördükten sonra tam ortaklık. Hangi yolu seçeceğiniz sizin ticari kararınızdır; raporun katkısı, o karara tarihli bir zemin sağlamaktır.
İşe alacağınız biri ya da sizi dolandıran biri
Ortaklık yerine işe alacağınız birini merak ediyorsanız sınır daha dardır. Adayın söylediği önceki iş yerinin var ve açık olduğu görülebilir; adayın sabıka kaydı, borç durumu ya da sağlık bilgisi araştırılmaz.
Bir iş teklifinde dolandırıldığınızı düşünüyorsanız ilk adım resmî başvurudur. Ardından karşı tarafın size bildirdiği iş yeri adresinde bugün bir faaliyet olup olmadığı, adresin o işletmeye ait görünüp görünmediği belgelenebilir; bu bilgi başvurunuzu destekleyecek somut bir ayrıntı olur.