Dedektif İlanlarında Yasak Yöntemler: Trabzon’da Hangi Teklife Hayır Denir

İnternetteki dedektif ilanlarının bir kısmı, kimsenin yasal olarak sunamayacağı işler satar: telefona gizlice kurulan yazılım, araca takılan konum cihazı, resmî kayıtlardan bilgi, otel ya da telefon kayıtları. Bu işlerin bedelini yalnız hakkında bilgi toplanan kişi ödemez; parayı veren de işin ortağı sayılabilir. Böyle bir teklifi daha ödeme konuşulmadan tanımak, hem paranızı hem asıl sorunuzu korur.

Türkiye’de özel dedektiflik yasal mı?

Türkiye’de özel dedektiflik, herkesin uyması gereken genel kurallar içinde kalındığı sürece yapılabilen bir hizmettir. Dedektiflik için verilen bir ruhsat ya da ayrı bir meslek yasası bulunmaz; bu yüzden bir dedektifin herhangi bir vatandaştan fazla yetkisi de olmaz.

Bunun anlamı basittir. Herkese açık bir yerde, açık alanda görülen bir olguyu gözlemek ve tarihiyle yazmak mümkündür. Bir başkasının telefonuna, hesabına, evine ya da resmî kayıtlarına erişmek ise dedektif için de herkes için de suçtur. İlanda “her şeyi buluruz” diyen biri, bu ikinci yoldan söz ediyor demektir.

İlanlarda görülen altı yasa dışı teklif

Aşağıdaki teklifler dedektif ilanlarında ve sosyal medya hesaplarında sık görülür. Hepsi yasa dışıdır ve hiçbiri doğru bir dedektiflik çalışmasının parçası olmaz.

1. Telefona casus yazılım kurmak ya da mesajları okumak: Eşin ya da bir yakının telefonuna gizlice yazılım yüklemek, mesajlarını okumak ve konuşmalarını dinlemek, kim yaparsa yapsın suçtur.
2. Araca konum cihazı takmak: Bir başkasının aracına izni olmadan konum cihazı takmak ya da böyle bir cihaz satmak, yasa dışı bir izleme yoludur.
3. Resmî kayıt sorgusu: Tapu, araç, nüfus, sabıka ya da banka kaydını “sorgulayıp getirmek” yalnız yetkili kurumların işidir; bunu para karşılığı teklif eden, yasa dışı bir yoldan ya da sahte bir vaatle konuşuyordur.
4. Otel, uçuş ya da hastane kaydı: Bir kişinin hangi otelde kaldığını, hangi uçuşta olduğunu ya da hangi hastaneye gittiğini kayıtlardan çıkarmak da yasa dışıdır ve ancak kayıt sahibi kurumun bilgi sızdırmasıyla mümkün olabilir.
5. Telefon dökümü: Bir hattın kimi aradığını gösteren kayıtlar yalnız resmî süreçlerde ve yetkili makamın kararıyla alınabilir; bunu “getiririz” diyen ilan yasa dışı bir iş teklif eder.
6. Sahte profille “sadakat testi”: Eşe ya da nişanlıya sahte bir hesapla yazıp onu sınamak, kişiyi kandırmaya dayanır; böyle bir yazışma güvenilir bir sonuç vermez ve bir rapora giremez.

Gizlice ses kaydı almak ya da birinin evine, iş yerine gizli kamera koymak da aynı listededir: kapalı alandaki özel hayata girmek, kimin elinden olursa olsun yasa dışıdır.

İlanın dilinden tanımak

Bu teklifler her zaman açık adıyla yazılmaz. “Numaradan konum bulma”, “silinen yazışmaları geri getirme”, “hesap eşleme”, “uzaktan telefon erişimi” ya da “kayıt bakma” gibi sözler aynı yasa dışı işlerin ilan dilindeki karşılıklarıdır. Bir ilanın yalnız telefonla ulaşılan bir numaradan ibaret olması, adres ya da yazılı kapsam vermemesi, ödemenin iş başlamadan bütünüyle istenmesi de dikkat edilecek işaretlerdir.

Bir başka işaret, sorunuzu dinlemeden çözüm sunmaktır. Doğru bir çalışma önce ne öğrenmek istediğinizi, hangi ilçede ve hangi dönemde olduğunu sorar; yasa dışı bir teklif ise sizden yalnız bir telefon numarası ya da bir plaka ister.

Böyle bir teklif aldıysanız

Ödeme yapmayın ve araştırmak istediğiniz kişi hakkında, onun numarası ya da fotoğrafı dâhil, hiçbir bilgi göndermeyin. Yazışmaları silmeden saklayın. Ödeme yaptıysanız ve karşılığında bir şey alamadıysanız, bir dolandırıcılıkla karşı karşıya olabilirsiniz; bu durumda en doğru adım resmî başvurudur.

Asıl sorunuz ise ortada durmaya devam eder. O soruyu açık alanda görülebilecek olgularla sınayan bir plan kurulabilir; kurulamadığı durumda da cevabı bizden açık olarak alırsınız.

Riskin size dönen yanı

Bu yollardan biriyle bilgi satın alan kişi, bilgiyi elde eden kadar sorumlu olabilir. Yani eşinizin mesajlarını getiren biri için para ödemek, sizi de sorumluluğun içine çeker.

İkinci risk, elde edilen bilginin hiçbir işe yaramamasıdır: nereden geldiğini söyleyemediğiniz bir bilgiyle ne bir konuşma kurabilir ne de bir kararınızı ona dayandırabilirsiniz.

Üçüncü risk daha sessizdir. Bu tür ilanların arkasında bazen hiç iş yapmayan kişiler durur: peşin para alır, uydurma bir ekran görüntüsü gönderir ve kaybolur. Yasa dışı bir iş için ödediğiniz parayı geri istemek için başvuracak bir yeriniz de olmaz.

Doğru bir teklifin işaretleri

Doğru bir dedektiflik teklifi, yöntemini saklamaz. Ne yapılacağını, nerede ve hangi günlerde çalışılacağını, rapora neyin gireceğini açıkça yazar. Teklifte şunları görürsünüz:

• Çalışmanın yalnız açık alanda görülen olgulara dayandığı.
• Cevaplanacak sorunun, ilçenin ve gün sayısının yazılı olduğu bir kapsam.
• Raporun hangi gün, kimin eline geçeceği.
• Sonucun önceden söylenmediği; teklifin neye bakılacağını anlattığı.
• Bedelin, kapsamın ve gün sayısının aynı metinde, birbirine bağlı olarak yazıldığı.

Bir teklifte sonuç önceden vaat ediliyorsa ya da yöntem soruldukça bulanıklaşıyorsa, orada durmanız gerekir. Bedelin bir teklifte nasıl hesaplanması gerektiği teklif ve ücret yazısında ayrıca anlatılıyor; başvurudan önce kendi başınıza atmamanız gereken adımlar da ayrı bir yazıda sıralanıyor.

Yöntem üzerine dört soru